Granatowa WIEDZA

Jako matka chrzestna działu nazwanego WIEDZĄ czuję się zobowiązana do omówienia pojawiających się tam zagadnień. Obozowanie, zdobnictwo, ogień i kuchnia nauczą Waszych harcerzy mnóstwa praktycznych umiejętności, które ułatwią, urozmaicą, a nierzadko i uprzyjemnią Wam pracę. Skąd więc ten ostatni dział, który na pierwszy rzut oka przypomina raczej lekcję przyrody w szkolnej ławce niż prawdziwe puszczaństwo? Spieszę z wyjaśnieniami.

  1. Potrafi rozpoznać najczęściej występujące w Polsce drzewa: sosnę, brzozę, dąb, świerk, buk, olszę.

Wiedzieliście, że 58,5% drzew w Polsce to sosny? Że popularny współcześnie słodzik ksylitol tradycyjnie pozyskiwało się z kory brzozowej, a na samym krzyżu harcerskim znajduje się wieniec dębowy symbolizujący męstwo? Wymieniliśmy w tym punkcie tylko sześć gatunków drzew, a do każdego z nich z łatwością znajdziecie mnóstwo ciekawostek kulturowych, historycznych, medycznych. Dbajcie o to, aby wiedza, którą zdobywacie, była pożyteczna, szukajcie kontekstów i inspiracji. Jeżeli uczycie swoich podopiecznych rozpoznawać buki, sięgnijcie po „Sekretne życie drzew” i dajcie się zachwycić funkcjonowaniu ich drzewnych społeczeństw. Spróbujcie soku brzozowego i poznajcie jego lecznicze właściwości. Poszukajcie, która ze słynnych firm wykonuje instrumenty z drewna potocznie nazywanej olchą olszy. Wykorzystujcie wszystkie swoje zmysły, a kto wie, może wraz z nowymi informacjami obudzi się w Was przyrodnicza ciekawość otaczającego nas świata?

  1. Zna i potrafi rozpoznać co najmniej 10 gatunków chronionych roślin lub zwierząt.

Uczymy się obozowania, ale chcemy to robić odpowiedzialnie, a to oznacza, że musimy mieć świadomość, które z otaczających nas roślin są chronione. Dlaczego? Po to, aby naszych schronisk nie okładać obficie chronionym w Polsce mchem, a do ich ozdabiania nie wykorzystywać gałązek cisu (znajdujące się w czerwonych osnówkach nasiona są ponadto trujące!). Traktujemy przyrodę jako naszego sprzymierzeńca, ale musi być również naszym przyjacielem. Środowiskiem, o które chcemy dbać, a przynajmniej jak najmniej mu szkodzić.

  1. Potrafi rozpoznać 5 ziół i zna ich zastosowanie.

To chyba jeden z moich ulubionych punktów. Rumianek jest szeroko wykorzystywany w przypadkach zaburzeń trawienia, nieżytów żołądka i jelit, pobudza apetyt. Kwiaty lipy podaje się jako łagodny środek napotny w przypadku przeziębienia, czy przy chorobach dróg oddechowych przebiegających z gorączką. Liście i nasiona babki lancetowatej mają działanie wykrztuśne, łagodzą suchy kaszel, a stosowane zewnętrznie znoszą swędzenie związane z ukąszeniami spowodowanymi przez owady. Samodzielne rozpoznanie ziół może przynieść wiele satysfakcji, a przy okazji z łatwością może zostać wplecione w wiele zajęć obrzędowych. Kadrę gorąco zachęcam do wyposażenia drużynowych apteczek w gotowe (bądź wcześniej zebrane i odpowiednio przygotowane) herbaty ziołowe na tak zwany „wszelki wypadek”, kiedy nie możemy podać swojemu podopiecznemu leków, a jednak chcielibyśmy jakoś się nim zaopiekować.

A jeśli nie przemawia do Was żaden z leczniczych argumentów, może podziałają te kosmetyczne? Ze świeżych łodyg pokrzywy można zrobić fantastyczną płukankę do włosów – taką, która w warunkach obozowych będzie o niebo łatwiejsza w użyciu od tradycyjnych odżywek, bo nie wymaga trzymania jej na włosach i późniejszego spłukiwania, a przy okazji będzie całkowicie bezpieczna dla środowiska (uwaga, blondynki, pokrzywa może przyciemnić włosy!).

Poszukujecie inspiracji? Pod tym linkiem znajdziecie książkę „Dzikie rośliny jadalne Polski – przewodnik survivalowy” autorstwa Łukasza Łuczaja. Dla początkujących polecam także artykuł „Jak zbierać dzikie rośliny jadalne” oraz stronę 1000 roślin jadalnych.

  1. Potrafi wyznaczyć kierunki świata za pomocą słońca i obserwacji przyrody.

…czyli prawdziwy powrót do harcerskich archiwów. Pamiętacie jeszcze „Poradnik harcerski„? Pod hasłem „terenoznawstwo” kryje się kilka wskazówek dotyczących określania stron świata. Mowa tam o zegarku czy Gwieździe Polarnej, ale nie ograniczajcie się do tych rozwiązań. Poszukajcie informacji o mchu, o słojach rocznych na pniach ściętych drzew, gałęziach, mrowiskach, starych kościołach, wykorzystaniu gwiazd, słońca, cienia. Kilka zilustrowanych przykładów znajdziecie pod tym adresem.

  1. Wie, czym jest las pierwotny.

Las pierwotny to taki, który nie został poddany przez człowieka żadnym modyfikacjom. Pozbawiony ludzkiej ingerencji reguluje się sam, sam się leczy, równoważy, naprawia szkody. Jaka stąd płynie dla nas nauka? Im mniej ingerujemy w przyrodę, tym lepiej radzi sobie ona sama. Dążmy do minimalizacji naszego wpływu na środowisko, z którego korzystamy, aby las musiał jak najmniej po nas naprawiać.

Chcecie wiedzieć więcej? O tym następny punkt…

  1. Zna 7 zasad Leave No Trace.

To prosty katalog zasad, w którym zawarte jest wszystko, co harcerz powinien wiedzieć o bezpiecznym, odpowiedzialnym korzystaniu z zasobów środowiska naturalnego. Mierzymy wysoko, a co za tym idzie chcemy kreować otaczającą nas rzeczywistość, odpowiadać na nurtujące nas problemy współczesnego świata, promować ekologiczne postawy. Dążymy do wychowania harcerzy, którzy będą nie tylko sprawni, zaradni i odważni, ale przede wszystkim świadomi i wrażliwi na potrzeby swojego otoczenia.

Jeżeli tylko będziecie potrzebowali pomocy, nie krępujcie się i śmiało testujcie moją cierpliwość – z przyjemnością pomogę w przygotowaniu zajęć dotyczących powyższej tematyki, podrzucę trochę inspiracji bądź pokieruję do mądrzejszych ode mnie 🙂

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s